Het tegenstrijdig belang is een belangrijk begrip in het ondernemingsrecht. Over het algemeen weten bestuurders van een vennootschap dat ze niet mogen handelen namens de vennootschap wanneer hun eigen belang tegenstrijdig is met het belang van de vennootschap. Maar wanneer is er nu precies sprake van zo’n tegenstrijdig belang? En welke soorten tegenstrijdige belangen zijn er en wat is het onderscheid daartussen? In deze blog zal dieper ingegaan worden op deze punten. Daarbij wordt het juridisch kader uiteengezet, wordt de relevante rechtspraak besproken en komen de ontwikkelingen in de literatuur aan bod.
Juridisch kader
Uit de artikelen 2:129 lid 6 BW (NV) en 2:239 lid 6 BW (BV) blijkt dat de bestuurder met een tegenstrijdig belang niet mag deelnemen aan de beraadslaging en de besluitvorming. Wanneer er sprake is van een tegenstrijdig belang wordt uitgewerkt door de Hoge Raad in het Bruil-arrest (1). Er is een tegenstrijdig belang als omstandigheden ervoor zorgen dat een bestuurder niet meer onbevooroordeeld in het belang van de vennootschap kan beslissen.
Volgens het Bruil-arrest is sprake van een tegenstrijdig belang wanneer concrete omstandigheden zodanig van invloed kunnen zijn op de besluitvorming van de bestuurder dat hij zich niet in staat had mogen achten het vennootschappelijk belang met de vereiste integriteit en objectiviteit te behartigen (2).
Soorten tegenstrijdig belang
Er wordt in de literatuur onderscheid gemaakt tussen drie verschillende soorten tegenstrijdige belangen: het directe, indirecte en kwalitatieve tegenstrijdig belang (3).
- Het directe tegenstrijdig belang ziet op situaties waarin de bestuurder zelf een persoonlijk belang heeft bij de beslissing van de vennootschap, bijvoorbeeld wanneer hij als wederpartij optreedt of een financieel voordeel behaalt.
- Het indirecte tegenstrijdig belang doet zich voor wanneer het belang van de bestuurder via een andere manier is verbonden. Een voorbeeld hiervan is dat als de bestuurder handelt namens de vennootschap door een overeenkomst te sluiten met een familielid.
- Het kwalitatieve tegenstrijdig belang houdt in dat een bestuurder twee verschillende functies heeft die tegenstrijdig aan elkaar zijn (4).
Conclusie
Kortom het tegenstrijdig belang vormt een belangrijk element voor de bestuurders van een vennootschap. Het tegenstrijdig belang is neergelegd in de artikelen 2:129 lid 6 BW (NV) en 2:239 lid 6 BW (BV). Volgens het Bruil-arrest is er een tegenstrijdig belang wanneer omstandigheden de bestuurder zo beïnvloeden dat hij het vennootschappelijk belang niet meer objectief kan behartigen. Er zijn drie verschillende soorten tegenstrijdig belang direct, indirect en kwalitatief. Dit onderscheid laat zien wanneer een bestuurder tegenstrijdig handelt.
1: ECLI:NL:HR:2007:BA0033
2: T&C BW, commentaar op art. 2:239 BW
3: Handboek 2013/278, Asser/Maeijer/Van Solinge & Nieuwe Weme 2-II* 2009/403, Assink/Slagter 2013, § 51.6.
4: T&C BW, commentaar op art. 2:239 BW
