Banken hebben op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) en de Algemene Bankvoorwaarden (ABV) vergaande verplichtingen. Banken moeten hun klanten identificeren, transacties monitoren en integriteitsrisico’s onderzoeken. Als een bank onvoldoende duidelijkheid krijgt over de klant, de herkomst van gelden of bepaalde transacties kan dat ertoe leiden dat de bank de relatie wil beëindigen. Dat kan grote gevolgen hebben: de bankrekening wordt geblokkeerd, betalingsverkeer komt stil te liggen en meestal worden ook andere bancaire producten, zoals financieringen of hypotheken, geraakt.
Mag de bank uw rekening zomaar opzeggen?
In de praktijk baseren banken een opzegging vaak op artikel 35 ABV. Op grond van dat artikel kan de bank de relatie met de klant opzeggen. Daarvoor is niet steeds vereist dat de klant een concrete contractuele verplichting heeft geschonden. Ook verwijzen banken geregeld naar de Wwft, met name als zij vinden dat zij het klantonderzoek niet goed kunnen afronden. Die opzeggingsbevoegdheid is echter niet onbeperkt. In artikel 2 van de Algemene Bankvoorwaarden staat ook dat de bank zorgvuldig moet handelen en zo goed mogelijk rekening moet houden met de belangen van de klant. De klant moet op zijn beurt meewerken aan controles van de bank.
De vraag is daarom niet alleen of de bank formeel een opzeggingsbevoegdheid heeft. De kernvraag is of de bank, gelet op alle omstandigheden van het geval, in redelijkheid van die bevoegdheid gebruik mag maken. De Hoge Raad heeft dit onder meer bevestigd in ING/De Keijzer en ING/Yin Yang II. Een bank mag haar opzeggingsbevoegdheid niet gebruiken als dat naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Daarbij zijn onder meer van belang: de ernst van de risico’s, de onderbouwing door de bank, de gelegenheid die de klant heeft gekregen om informatie aan te leveren en de gevolgen van de beëindiging.
Een bank kan een bankrelatie willen beëindigen als zij vindt dat onvoldoende duidelijkheid bestaat over bijvoorbeeld:
- de herkomst van gelden;
- contante opnames of stortingen;
- betalingen naar of vanuit het buitenland;
- vermenging van zakelijke en privétransacties;
- de feitelijke activiteiten van de onderneming;
- de eigendomsstructuur of UBO’s;
- mogelijke betrokkenheid bij fraude, witwassen of sanctieomzeiling;
- het niet of onvoldoende beantwoorden van vragen van de bank.
Voorbeeld uit eigen praktijk
In mijn praktijk stond ik een onderneming bij die actief was in de internationale handel. De onderneming kocht en verkocht goederen aan zakelijke afnemers in binnen- en buitenland en werkte daarbij met verschillende leveranciers, tussenpersonen en logistieke partijen. Door dat internationale karakter vonden regelmatig buitenlandse betalingen plaats. Voor de bank waren die geldstromen niet altijd eenvoudig te duiden, omdat de bank geen kennis heeft van de onderliggende handelsrelaties.
De bank stelde uitgebreide vragen over de activiteiten van de onderneming, de herkomst van gelden, de betrokkenheid van bepaalde buitenlandse partijen en een aantal concrete transacties. De bank vond de gegeven antwoorden onvoldoende duidelijk. Vervolgens dreigde de bank de zakelijke bankrekening te blokkeren en de bankrelatie te beëindigen. Dat zou de bedrijfsvoering ernstig frustreren: leveranciers konden niet meer tijdig worden betaald, betalingen van klanten dreigden vast te lopen en ook reguliere verplichtingen, zoals huur, salarissen en belastingen, kwamen in gevaar.
Namens de onderneming hebben wij de positie van de bank juridisch beoordeeld en een gestructureerde reactie opgesteld. Daarbij is per transactie toegelicht wat de commerciële achtergrond was, welke contractuele relatie daaraan ten grondslag lag, waarom de betalingen pasten binnen de normale bedrijfsvoering en dat relevante wet- en regelgeving niet is overtreden. Ook is de bank gewezen op haar zorgplicht en op de verstrekkende gevolgen van een blokkade of beëindiging. Die aanpak had effect: de bank heeft de voorgenomen beëindiging niet doorgezet en de onderneming kon haar bankrekening blijven gebruiken.
Wat zegt recente rechtspraak?
Recente rechtspraak laat wederom zien dat banken de bankrelatie mogen opzeggen, maar ook dat zij hun besluit concreet moeten kunnen uitleggen.
In Rechtbank Amsterdam 11 maart 2026, ECLI:NL:RBAMS:2026:2546, mocht ING de bankrelatie beëindigen nadat bij klantonderzoek onvoldoende duidelijkheid was verkregen over verschillende transacties, contante opnames en geldstromen. De rechtbank vond van belang dat ING haar twijfels voldoende had gemotiveerd en dat de klant die twijfels onvoldoende had weggenomen. De rechtbank liet in het midden of artikel 5 lid 3 Wwft rechtstreeks tot beëindiging verplichtte, omdat ING in ieder geval op grond van artikel 35 ABV mocht opzeggen.
Ook in de zaak van Rechtbank Amsterdam 3 juli 2025, ECLI:NL:RBAMS:2025:11416, werd de opzegging door de bank toegestaan. In die zaak speelde sanctiewetgeving en mogelijke omzeiling van sancties tegen Rusland een belangrijke rol. ABN AMRO had transacties geconstateerd met partijen in onder meer Hongkong en Turkije, terwijl er aanwijzingen waren dat producten uiteindelijk bij Russische afnemers terechtkwamen. De rechter vond het begrijpelijk dat dit bij de bank alarmbellen deed rinkelen, waardoor de bank mocht concluderen dat sprake was van concrete en onacceptabele integriteitsrisico’s.
Banken moeten dus hun zorgen concreet maken. Het enkele feit dat een onderneming actief is in een risicosector, buitenlandse transacties verricht of contante betalingen ontvangt, is niet zonder meer genoeg. De bank moet kunnen uitleggen waarom juist deze klant een onaanvaardbaar risico vormt.
Wat kunt u doen bij een voorgenomen opzegging?
Als de bank uw rekening wil opzeggen, is het belangrijk om snel en zorgvuldig te handelen. In veel gevallen is er nog ruimte om de bank op andere gedachten te brengen of te onderhandelen met de bank
Mogelijke stappen tegen een opzegging van de bankrelatie, bankrekening of ander financieel product zijn:
- bezwaar maken tegen de voorgenomen opzegging;
- de bank verzoeken om haar zorgen concreet te maken;
- ontbrekende informatie alsnog gestructureerd aanleveren;
- onderbouwen waarom de transacties of geldstromen verklaarbaar zijn;
- wijzen op de zorgplicht van de bank;
- uitleggen welke gevolgen beëindiging heeft voor de onderneming;
- onderzoeken of een klacht bij Kifid zinvol is;
- zo nodig een procedure bij de civiele rechter starten.
In spoedeisende gevallen kan een kort geding nodig zijn om te voorkomen dat de bankrekening wordt gesloten of om voortzetting van de bancaire dienstverlening af te dwingen.
Wacht niet te lang met reageren
Een veelgemaakte fout is dat ondernemers een vragenbrief van de bank onderschatten. Dat is riskant. Onvolledige, te late of tegenstrijdige antwoorden kunnen later tegen de klant worden gebruikt. De bank kan dan stellen dat het klantonderzoek niet kon worden afgerond en dat beëindiging van de relatie noodzakelijk is.
Tegelijkertijd is het niet altijd verstandig om zonder juridische beoordeling zeer uitgebreide informatie te verstrekken. Dat geldt in het bijzonder als sprake is van een gevoelig ondernemingsdossier, een fiscale discussie, een strafrechtelijk onderzoek of complexe internationale geldstromen.
Onderzoek alternatieven
Bij de beoordeling van een bancaire opzegging speelt ook mee of de klant elders een gelijkwaardige bankrelatie kan krijgen. Als een onderneming bij geen enkele andere bank terechtkan (of geen andere bankrekening heeft), zijn de gevolgen van de opzegging veel groter. Dat kan relevant zijn bij de vraag of de opzegging redelijk en proportioneel is.
Voor ondernemers is het daarom verstandig om niet volledig afhankelijk te zijn van één bank. Waar mogelijk verdient het aanbeveling om bij meerdere banken te bankieren of ten minste tijdig alternatieven te onderzoeken. Als de bankrelatie eenmaal is opgezegd, is het openen van een nieuwe zakelijke rekening namelijk lastig.
Praktische tips bij vragen van de bank
Ontvangt u een vragenbrief van de bank of dreigt de bank uw rekening op te zeggen? Dan is het belangrijk om zorgvuldig te handelen. Let in ieder geval op het volgende:
- neem de brief van de bank serieus en reageer binnen de gestelde termijn;
- vraag uitstel als u meer tijd nodig heeft om stukken te verzamelen;
- beantwoord de vragen gestructureerd en per onderwerp;
- onderbouw uw antwoorden zoveel mogelijk met documenten, zoals facturen, overeenkomsten, bankafschriften of correspondentie;
- voorkom tegenstrijdige, onvolledige of te globale antwoorden;
- vraag de bank om verduidelijking als niet duidelijk is welke informatie zij precies verlangt;
- leg uit wat de gevolgen zijn als de bankrekening wordt gesloten;
- onderzoek tijdig of u bij een andere bank terechtkunt;
- schakel juridische hulp in voordat de bank een definitief besluit neemt.
Een goede reactie in de onderzoeksfase kan voorkomen dat de bank de relatie daadwerkelijk opzegt. Juist daarom is het verstandig om niet pas in actie te komen nadat de rekening al is gesloten.
Schakel juridische hulp in van een advocaat
Wordt u geconfronteerd met een vragenbrief, blokkade of opzegging van uw bankrelatie, bankrekening, financiering of hypotheek? Dan is het verstandig om tijdig juridisch advies in te winnen.
Ik help ondernemers en particulieren bij het beoordelen van hun rechtspositie, het beantwoorden van vragen van de bank, het maken van bezwaar tegen een voorgenomen opzegging en het voeren van procedures tegen banken.
Neem contact met mij op via ot@forsyte.nl.
