Stel, je bent hoofdaannemer en krijgt de opdracht om een kantoorruimte te verbouwen. Voor de installatie van de klimaatbeheersing schakel je een gespecialiseerd installatiebedrijf in als onderaannemer. Tijdens het werk veroorzaakt deze onderaannemer door een fout een waterlekkage - de onderaannemer maakte een fout bij de werkzaamheden. De waterlekkage resulteerde in flinke schade aan het gebouw en vertraging in de werkzaamheden. De vraag is: wie is aansprakelijk voor deze schade?
In dit artikel leggen we uit hoe de aansprakelijkheid van een onderaannemer werkt en welke regels gelden richting jouw opdrachtgever en eventuele derden.
Wanneer mag een hoofdaannemer een onderaannemer inschakelen?
Volgens artikel 7:751 BW is een aannemer bevoegd om het aan hem opgedragen werk door anderen te laten uitvoeren. Dit betekent dat een hoofdaannemer in principe een onderaannemer mag inschakelen. Toch kan in de overeenkomst tussen opdrachtgever en hoofdaannemer worden vastgelegd dat voor het inschakelen van onderaannemers eerst schriftelijke toestemming van de opdrachtgever nodig is. Deze toestemming mag alleen worden geweigerd als er een redelijke grond voor is, bijvoorbeeld slechte ervaringen met een bepaalde onderaannemer.
Aansprakelijkheid onderaannemer bij fouten tijdens werkzaamheden
Wanneer een onderaannemer een fout maakt, blijft de hoofdaannemer tegenover de opdrachtgever aansprakelijk. Dit volgt uit artikel 6:76 BW, waarin wordt bepaald dat een persoon aansprakelijk is voor de fouten van een “hulppersoon” die hij inschakelt. De hoofdaannemer wordt juridisch gezien als opdrachtnemer van de opdrachtgever en als opdrachtgever van de onderaannemer.
Dit betekent dat de opdrachtgever zich moet richten tot de hoofdaannemer bij klachten over het werk. Wanneer een fout niet wordt hersteld na een klacht, moet de opdrachtgever de hoofdaannemer formeel in gebreke stellen. De hoofdaannemer kan vervolgens de onderaannemer aanspreken voor herstel.
Afspraken over aansprakelijkheid in de overeenkomst
Artikel 6:76 BW is regelend recht, wat betekent dat het mogelijk is om in de overeenkomst tussen hoofdaannemer en opdrachtgever afspraken te maken over het uitsluiten of beperken van aansprakelijkheid voor fouten van onderaannemers. Het is verstandig dergelijke afspraken duidelijk vast te leggen om verrassingen te voorkomen.
Aansprakelijkheid jegens derden
Schade die de onderaannemer veroorzaakt aan derden, bijvoorbeeld aan een naastgelegen kantoor, valt onder artikel 6:171 BW. Dit artikel bepaalt dat de opdrachtgever aansprakelijk is voor schade die een door hem ingeschakelde partij aan derden toebrengt. In tegenstelling tot artikel 6:76 BW is deze aansprakelijkheid van dwingend recht; de opdrachtgever kan deze dus niet uitsluiten in de overeenkomst.
Hoewel de opdrachtgever aansprakelijk is richting derden, kan hij wel contractueel met de onderaannemer afspreken wie de schade uiteindelijk betaalt, bijvoorbeeld via een vrijwaringsovereenkomst. Dit beschermt de opdrachtgever alleen als de onderaannemer financieel gezond is en aan zijn verplichtingen kan voldoen. Daarom is het cruciaal om te controleren of de onderaannemer goed verzekerd is.
Kan de opdrachtgever de onderaannemer rechtstreeks aanspreken?
Normaal gesproken heeft de opdrachtgever geen contractuele relatie met de onderaannemer en zal hij klachten bij de hoofdaannemer neerleggen. In sommige gevallen kan de onderaannemer echter wel rechtstreeks aansprakelijk worden gesteld door de opdrachtgever. Bijvoorbeeld wanneer de onderaannemer schade veroorzaakt aan het werk waardoor het eigendomsrecht van de opdrachtgever wordt geschonden. Dit levert immers een onrechtmatige daad op. Een onrechtmatige daad is een handeling of nalaten van een persoon waardoor een ander schade lijdt, terwijl die gedraging in strijd is met de wet, een rechtsplicht of de maatschappelijke zorgvuldigheid. Ook kan wanprestatie door de onderaannemer onrechtmatig zijn tegenover de opdrachtgever, afhankelijk van de omstandigheden.
Het belang van goede afspraken tussen hoofdaannemer en onderaannemer
In de praktijk komt het vaak voor dat onderaannemers niet volledig op de hoogte zijn van de contractuele afspraken tussen hoofdaannemer en opdrachtgever. Wanneer dit aan de hoofdaannemer te wijten is, draagt hij hiervoor het risico. Dit kan betekenen dat de hoofdaannemer afwijkingen of fouten op eigen kosten moet oplossen om aan de opdrachtgever te voldoen.
Daarom is het essentieel dat de hoofdaannemer duidelijke en schriftelijke afspraken maakt met zijn onderaannemers. Denk aan heldere instructies over de kwaliteit, verantwoordelijkheden en aansprakelijkheid. Deze dienen goed te worden vastgelegd in het contract. Zo kunnen misverstanden worden voorkomen en wordt het risico op extra kosten beperkt.
Heeft u vragen over de verhoudingen bij een overeenkomst van opdracht? Neem gerust contact op met Forsyte Advocaten; onze experts in het contractenrecht staan klaar om u bij te staan en u van deskundig advies te voorzien.
